Düdüklü tencere, kapağını sıkıca kapatıp içeride biriken buharın basıncını yükselterek suyun kaynama noktasını 100°C'nin üzerine çıkarır; bu daha yüksek sıcaklıkta yemekler normal bir tencereye göre çok daha kısa sürede pişer. Aynı nohut, normal tencerede 1,5-2 saat sürerken düdüklüde 20-25 dakikada haşlanabilir.
Basınç sıcaklığı nasıl yükseltir?
Açık bir tencerede su, deniz seviyesinde her zaman 100°C'de kaynar ve bu sıcaklığın üzerine çıkamaz; fazla ısı verilse bile su daha hızlı buharlaşır ama sıcaklığı artmaz. Düdüklü tencerede ise kapak sızdırmaz şekilde kapandığı için oluşan buhar dışarı çıkamaz, basınç yükselir ve bu basınç suyun kaynama noktasını 115-120°C civarına iter.
Daha yüksek sıcaklık, gıdanın içindeki hücre duvarlarının ve bağ dokusunun çok daha hızlı yumuşamasını sağlar; bu yüzden kuru fasulye gibi sert bakliyat veya kuşbaşı gibi sert et parçaları düdüklüde normale göre üçte bir, hatta dörtte bir sürede pişebilir.
Süre farkı yiyeceğe göre nasıl değişir?
Süre kısalması her gıdada aynı oranda gerçekleşmez; sebzeler gibi zaten hızlı pişen yiyeceklerde fark birkaç dakikayla sınırlı kalırken, kemikli et veya kuru bakliyat gibi uzun pişen yiyeceklerde fark saatler mertebesinde olabilir. Bu yüzden düdüklü tencere özellikle haşlama ve uzun pişen yemeklerde zamandan büyük tasarruf sağlar.
Basınç düşerken neden beklemek gerekir?
Pişirme bitince tencerenin basıncının doğal yoldan veya musluk altında hızlı yoldan düşürülmesi gerekir; kapak, iç basınç tamamen boşalmadan açılamayacak şekilde tasarlanmıştır. Doğal basınç düşürme, etin liflerinin gevşeyip dinlenmesine ek süre tanıdığı için özellikle et yemeklerinde daha iyi bir sonuç verir.
Her yemek için uygun mudur?
Düdüklü tencere, haşlama, güveç ve çorba gibi bol sıvılı yemekler için idealdir; ancak kızartma, kavurma gibi yüzeyin kuru ısıyla kızarması gereken işlemler için uygun değildir, çünkü kapak kapalıyken buhar oluşur ve kızarma gerçekleşmez. Bu yüzden kavurma gerektiren tarifler genellikle düdüklünün kapağı açıkken başlatılıp malzeme kavrulduktan sonra kapatılarak devam ettirilir.
Rakım (deniz seviyesinden yükseklik) süreyi etkiler mi?
Yüksek rakımda hem normal tencerede hem de düdüklüde kaynama noktası biraz düşer, bu yüzden yüksek bir şehirde yaşayanlar düdüklü sürelerini birkaç dakika uzatmak isteyebilir. Ancak düdüklünün getirdiği basınç etkisi rakımdan çok daha büyük olduğu için, düdüklünün deniz seviyesine göre sağladığı zaman kazancı yüksek rakımda da büyük ölçüde korunur.
Yeni nesil elektrikli düdüklüler farklı mı çalışır?
Elektrikli düdüklü tencereler de aynı basınç prensibiyle çalışır, ancak ısıyı ve basıncı otomatik olarak ayarladıkları için ocak üstü modele göre daha az manuel takip gerektirir. Süre olarak ikisi arasında büyük bir fark yoktur; asıl fark, elektrikli modelin basıncı kendiliğinden düşürebilmesi ve program bitince otomatik olarak sıcak tutma moduna geçmesidir.
Her iki modelde de kapağın contası düzenli kontrol edilmelidir; yıpranmış bir conta basıncın istenen seviyeye ulaşmasını geciktirir ve süreyi tahmin edilenden uzatır.
Yorumlar (3)
Kavurma gerektiren bir tarifte önce kapağı açık kavurdum dediğiniz gibi ama sonra kapatıp pişirince et beklediğimden çok daha kuru çıktı, süre ayarını tam tutturamadım galiba.
Kavurma sonrası kısık ateşte tutulan sürenin uzaması eti kurutabilir; kapağı kapattıktan sonra düdüklüde önerilen sürenin alt sınırına yakın durup basıncı doğal yoldan düşürmeyi deneyin, et daha nemli kalır.
Basıncı doğal yoldan düşürmek ile musluk altında hızlı düşürmek arasında gerçekten lezzet farkı olur mu, yoksa sadece süreyi mi etkiler, et yemeklerinde hangisini tercih etmeliyim acaba?
Kuru fasulyeyi düdüklüde 20 dakikada pişirdim demişsiniz ama bende tam 35 dakika sürdü, belki fasulye eski olduğu içindir ama süre biraz düşük yazılmış gibi geldi bana.