Sinop nokulu, ince açılan mayalı yufkanın içle sarılıp fırınlandığı bir hamur işidir. Tescil belgesi üzümlü-cevizli ve kıymalı iki biçimini aynı ürün adı altında anlatır.
Sinop Nokulu sicil belgesinde üzümlü-cevizli ve kıymalı olmak üzere iki çeşit anlatılır. Bu ayrım, ürünün yalnız tatlı bir hamur işi gibi düşünülmemesi gerektiğini gösterir. İç malzeme değişse de el açması yufka iki biçimi birbirine bağlar.
Yufka neden önemlidir?
Tescil metni yufkanın yaklaşık 1,5–2 milimetre kalınlığında açıldığını belirtir. Bu ölçü ürünün tarifinde ayırt edici bir ayrıntıdır. Dolgunun hamur içinde taşınması ve dilimlenmesi, nokulun fırın ürünü kimliğini tamamlar.
Ürün nerede ve nasıl yaşar?
Sicilde Sinop nokulunun geçmişte özellikle dini bayramlarda hazırlandığı, evde hazırlanan hamur ve içlerin fırına götürüldüğü anlatılır. Aynı metin günümüzde yöredeki fırın ve pastanelerde günlük üretimin de bulunduğunu söyler. Coğrafi sınırı Sinop ili olan ürün, 284 numarayla 15 Aralık 2017 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir.
Hamur nasıl hazırlanır?
Sicilin üretim yönteminde hamur un, su, yumurta, maya ve tuzla hazırlanır. İlk dinlenmenin ardından parçalara ayrılır, üzeri örtülerek yeniden bekletilir. Sonra oklava veya merdane ile açılan hamur ince bir yufkaya dönüşür.
İç malzeme serpilmeden önce yüzeye sıvı yağ sürülür. Böylece iki farklı iç seçeneği de aynı hamur hazırlığına dayanır.
Nokul nasıl şekillendirilir?
İç yayılmış yufka rulo hâlinde sarılır. Rulo, kendi çevresinde döndürülerek dairesel bir biçimde tepsiye yerleştirilir. Üstüne yumurta sarısı sürülüp fırında kızarana kadar pişirilir. Bu sıra, nokulun yalnız iç malzeme listesiyle değil, açma, sarma ve tepsiye yerleştirme biçimiyle tanımlandığını da gösterir.
İki iç harç nasıl ayrılır?
Üzümlü-cevizli içte kuru üzüm, iri ufalanmış ceviz ve şeker soğuk olarak karıştırılır. Kıymalı içte dana kıyması kavrulur, rendelenmiş soğanla pişirme tamamlanır ve baharat katılır. Sicil tarifinde iki iç malzemenin hazırlanma yöntemi de birbirinden ayrıdır. Nokulun iki çeşidini aynı ad altında tutan asıl ortaklık mayalı yufkanın işlenme şeklidir.
Sinop nokulu nasıl anlaşılır?
Bir nokulu değerlendirirken yalnız tatlı mı tuzlu mu olduğuna bakmayın. Sicilde anlatılan ince yufka, yağlanan yüzeye serilen iç ve sarılarak tepsiye alınan hamur birlikte ürünün biçimini kurar. Üzümlü-cevizli olanla kıymalı olanın tatları farklıdır; ancak ikisini bir arada tutan hazırlanış çizgisi aynıdır. Üstteki yumurta sarısı da tescilli fırınlama aşamasında yer alır.
İç malzemeler nasıl hazırlanır?
Üzümlü-cevizli karışım pişirilmeden hazırlanır; kuru üzüm, ceviz ve şeker yufkaya dağıtılır. Kıymalı seçenekte ise et ile soğan önceden pişirilir, baharat eklenir. Bu ayrım, aynı hamurun iki farklı içe göre nasıl kullanılacağını gösterir. İki çeşidi tek reçeteye indirgemek, özellikle kıymalı için gerekli ön hazırlığı atlamak olur.
Sık yapılan yanlış nedir?
Sinop nokulunu yalnız üzümlü bir tatlı olarak tanıtmak kıymalı tescilli çeşidi dışarıda bırakır. Sicildeki geçmiş anlatısı da kesin bir icat tarihi vermez. Bayram sofralarındaki yerini söylemek mümkündür; fakat bugün yalnız bayramda yapıldığını ileri sürmek doğru değildir. Belge fırın ve pastanelerde günlük üretimi de kaydeder.
Kısa sonuç nedir?
Sinop nokulunda ortak özellik, ince yufkanın içle sarılıp pişirilmesidir. İçin üzümlü-cevizli veya kıymalı oluşu ürün ailesinin iki kayıtlı biçimini gösterir. Yöre, üretim ve sunum bilgilerini okurken sicilin iki çeşidi birlikte ele aldığı unutulmamalıdır.